Akoestische panelen: wat ze zijn en hoe ze werken

Akoestische panelen zijn wand- of plafondpanelen die geluid opnemen in plaats van terugkaatsen, meestal gemaakt van een zachte, poreuze kern zoals vilt of schuim. Ze worden gebruikt om galm te dempen in ruimtes met veel harde oppervlakken: een woonkamer, een kantoor, een praktijkruimte. Er bestaan grofweg drie soorten, van een neutraal grijs blok tot een akoestisch kunstwerk dat je muur ook echt mooier maakt.

Zoek je op "akoestische panelen", dan kom je al snel bij dezelfde platen tegen: rechthoekig, vaak grijs of beige, bedoeld om zo onopvallend mogelijk te zijn. Dat werkt akoestisch prima, maar het is niet voor iedereen de stijl die ze in hun huis willen hangen. Hieronder leggen we uit wat akoestische panelen precies zijn, hoe ze werken, en waar je op moet letten voor je iets bestelt.

Wat zijn akoestische panelen precies?

Een akoestisch paneel is in de kern een stuk poreus materiaal, vaak vilt, melamineschuim of houtwolcement, dat je aan een muur of plafond bevestigt. Het paneel absorbeert geluidsgolven die er tegenaan komen, in plaats van ze terug de ruimte in te kaatsen zoals een kale muur of een glazen wand zou doen. Hoe meer oppervlak je bedekt, hoe meer geluid er wordt opgenomen.

Er zijn grofweg drie categorieën: functionele panelen (grijze of beige platen, puur akoestisch, geen esthetisch doel), lattenwanden (hout met vilt erachter, warmer oogend maar vaak zonder officieel gemeten waarde), en akoestische kunstwerken (een kunstwerk waarvan het materiaal zelf de demping verzorgt, zoals de kunstwerken van Pieces of Art in gerecycled vilt).

Hoe werken akoestische panelen?

Geluid bestaat uit trillingen in de lucht. Raken die trillingen een hard, glad oppervlak, dan kaatsen ze terug en blijven ze rondzingen, dat ervaar je als galm. Een akoestisch paneel onderbreekt dat proces: de vezelstructuur van het materiaal zet de trillingen om in een heel klein beetje warmte in plaats van ze terug te sturen. Hoe dikker en poreuzer het materiaal, hoe meer geluid er wordt opgenomen.

Bij onze eigen kunstwerken is dat proces meetbaar gemaakt in drie niveaus: Essential (4,1 cm lijstdiepte) neemt ongeveer 60% van het geluid op, Extra (5,2 cm) zo'n 80%, en Ultimate (7,2 cm) tot 100%. Ter vergelijking: een volledig open raam staat voor 100% geluiddoorlaat, dus 0% demping. Bij een lichte galm in een gezellige woonkamer is Essential vaak al genoeg, bij een grote, kale ruimte met hoge plafonds kies je eerder Extra of Ultimate.

Waar moet je op letten bij akoestische panelen?

Materiaal. Vilt (bij voorkeur gerecycled vilt), melamineschuim en houtwol zijn de gangbare kernen. Vilt is het meest flexibel in vormgeving en oogt zachter, schuim is vaak goedkoper maar minder duurzaam, houtwol oogt industrieel en werkt goed in grotere ruimtes.

Brandveiligheid. Voor kantoren, horeca, zorg en scholen is een B1-certificering (de Europese brandveiligheidsnorm voor materiaal in openbare ruimtes) een vereiste, geen extraatje. Vraag dit altijd na voor je bestelt, ook al oogt een paneel nog zo mooi.

Montage. Sommige panelen vragen een ingewikkeld ophangsysteem met rails of lijmwerk, andere hangen simpelweg aan een stalen draad op de achterkant, net als een schilderij. Hoe eenvoudiger de montage, hoe makkelijker je het paneel ook weer kunt verplaatsen als je verhuist of het interieur verandert.

Stijl. Dit is waar de meeste mensen op vastlopen: een puur functioneel paneel doet zijn werk akoestisch, maar oogt al snel als een kantoorartikel. Een lattenwand is warmer, maar mist vaak een officieel gemeten waarde en is niet te verplaatsen. Wil je dat het paneel ook echt bijdraagt aan hoe je ruimte eruitziet, dan kom je uit bij een akoestisch kunstwerk.

Akoestische panelen of toch een akoestisch kunstwerk?

Beide dempen geluid, het verschil zit in wat je overhoudt aan je muur. Een functioneel paneel blijft, hoe je het ook noemt, een plaat. Een akoestisch kunstwerk is ontworpen om ook zonder het akoestische aspect de moeite waard te zijn om op te hangen. Klant Charlotte hing bijvoorbeeld kunstwerk Nova op in haar groepspraktijk: "Heel tevreden met het resultaat. Het hangt mooi op de muur in onze groepspraktijk en geeft akoestisch wat verzachting."

Bestsellers als Noé & Noah en Ezer & Ezra combineren dat: hetzelfde 100% gerecyclede vilt als bij functionele panelen, maar met een 3D-reliëf dat een kunstwerk is in plaats van een plaat. Meer lezen over wat galm precies is en waarom het ontstaat? Dat leggen we uit in Galm in huis: oorzaak en de mooiste oplossing, of bekijk 7 laagdrempelige tips in Akoestiek verbeteren: 7 tips om galm te dempen. Twijfel je nog tussen een lattenwand en een kunstwerk? Die vergelijking werken we binnenkort uit in een aparte blog.

Hoeveel akoestische panelen heb je nodig?

Dat hangt af van de grootte van de ruimte, het aantal harde oppervlakken en hoe sterk de galm is. Een enkel paneel op de drukste galmplek (tegenover een raam, boven een bank) is vaak al voelbaar bij lichte galm. Bij een grote, hoge of erg galmende ruimte, denk aan een kantoor of praktijkruimte, werkt een combinatie van meerdere panelen of een hoger dempingsniveau beter. Twijfel je zelf niet, stuur ons een foto van je ruimte, we denken vrijblijvend met je mee. Benieuwd hoe het materiaal aanvoelt en welke kleur bij je past? Bestel een samplebox, het bedrag krijg je terug bij je bestelling.

Veelgestelde vragen over akoestische panelen

Wat is het verschil tussen akoestische panelen en een lattenwand?
Een lattenwand is hout met een vilt- of schuimlaag erachter, en oogt warm, maar de akoestische waarde is meestal niet officieel gemeten en de wand zit vast aan de muur. Losse akoestische panelen, zoals een akoestisch kunstwerk, zijn gerichter in te zetten en eenvoudiger op te hangen en te verplaatsen.

Zijn akoestische panelen brandveilig?
Dat hangt af van het paneel. Voor kantoren, horeca, zorg en scholen is een B1-certificering vereist. Onze eigen kunstwerken zijn B1-gecertificeerd, geschikt voor gebruik in openbare ruimtes.

Kun je akoestische panelen zelf ophangen?
Bij de meeste panelen met een stalen draad op de achterkant is dat net zo eenvoudig als het ophangen van een schilderij. Panelen met een railsysteem of lijmmontage vragen meer werk en soms een vakman.

Werken gekleurde of bedrukte akoestische panelen net zo goed als effen panelen?
Ja, de akoestische werking zit in het materiaal en de dikte, niet in de kleur of het print. Een akoestisch kunstwerk dempt daardoor net zo goed als een effen, functioneel paneel van hetzelfde materiaal.